Intro

Aanbevelingen

& ontwikkelingen

 
••••••••••

Professionalisering essentieel voor innovatie en kwaliteit

Eind vorig jaar verscheen een rapport, waarin de Onderwijsraad drie belangrijke uitdagingen voor het hoger beroepsonderwijs presenteert. Zo moeten hogescholen onder meer innovatieve professionals met een onderzoekende houding opleiden. Meer algemeen moet de verbinding tussen onderwijs, onderzoek en innovatie worden versterkt. Welke aanbevelingen doet de Onderwijsraad nog meer? En welke soortgelijke ontwikkelingen spelen er wat professionalisering en innovatie betreft in het middelbaar beroepsonderwijs?

https://www.linkedin.com/profile/view?id=301638277‘We zochten innovatieve manieren om loopbaangerichte leeromgeving te creëren, waarbij we nadrukkelijk wilden putten uit de ervaring van de docententeams’, vertelt Henk Ritzen, lector Onderwijsarrangement in maatschappelijke context van Saxion Hogeschool. Hij was betrokken bij het project Prepared for your future, dat een beroep doet  op de creativiteit van docenten. Ingeborg van Toledo, projectleider Loopbaanleren van ROC van Twente: ‘Omdat ICT-studenten andere vragen hebben dan studenten Haarverzorging, kregen de teams de ruimte om instrumenten te bedenken die hún studenten helpen bewuster beroeps- en studiekeuzes te maken.’
 
Emoties
Om de docenten te stimuleren, organiseerde de projectleiding regelmatig bijeenkomsten met de deelnemende teams. Ritzen: ‘De presentaties van de onderwijsteams over de voortgang werkten enthousiasmerend. Het was opvallend hoe snel de docenten van elkaar leerden en er een uitwisseling van producten plaatsvond. Het leek soms wel op een peer review.’ Het resultaat is een serie instrumenten (zie kader) voor de verschillende opleidingen. Docenten het initiatief geven om zelf innovatieve onderwijsvormen te ontwikkelen levert dus echt wat op.
 
‘Voor dit project vroegen docenten nooit aan de student: “Zie je dit werk wel zitten?”’ 
 
Maar docenten op basis van vrijwilligheid een training ‘loopbaandialoog voeren’ laten volgen, heeft ook effect. Ritzen: ‘Bij de start van het project stelden docenten aan studenten – tijdens hun stage –zelden vragen als: “Hoe gaat het met jou? Zie je dit werk zitten? Wil je dit beroep de komende jaren uitoefenen? Met wie heb je in dit bedrijf kennisgemaakt” Toch is reflectie daarop belangrijk, want leerlingen maken hun studie- en beroepskeuze vaak op basis van emoties en beelden. Veel studenten die bijvoorbeeld kapper willen worden, denken vooral aan glitter en glamour van het vak. Maar in de praktijk stoppen veel kappers na zeven jaar. Omdat het kappersvak zwaar is of omdat ze een nieuwe opleiding willen volgen. In een goed loopbaangesprek komt dit aan bod: deze informatie is cruciaal bij het bepalen van je studiekeuze.’
 
Juiste vragen 
‘De docenten wilden graag weten hoe ze studenten konden leren nadenken over hun loopbaan. De docenten die de training volgden, beschikken nu over vaardigheden om de juiste vragen te stellen. Ze schenken tijdens de beroepspraktijkvorming structureel aandacht aan de loopbaanbegeleiding’, concludeert Ritzen. ‘Dat zien we ook terug in de uitkomsten van enquêtes onder studenten. Die vinden dat de opleiding praktijkgerichter is geworden. Ook geven ze aan dat het voeren van de loopbaandialoog door docenten vooruit is gegaan.’ 
Ondersteuning van de docenten moet de behaalde successen bestendigen. Van Toledo: ‘ROC van Twente heeft schoolcoaches die docenten trainen in loopbaanbegeleiding. Ook is er een handleiding Loopbaanbegeleiding voor docenten en studenten. En op intranet staat een speciale LOB-wiki waarop docenten informatie kunnen vinden over loopbaanbegeleiding of die kunnen aanvragen.’
 
Tools en instrumenten
Het project Prepared for your future heeft een serie tools opgeleverd die studenten helpen bewuster keuzes te maken over hun loopbaan:
•    Lessenserie (Haarverzorging);
•    een website waarop roc-studenten en vmbo-leerlingen contact met elkaar kunnen zoeken; 
•    digitaal keuzeprogramma (ICT);
•    een pakket visitekaartjes (ICT);
•    een workshop beroepskeuze voor ouders en leerlingen (Sport en Bewegen);

1. Waarom moet het hbo tot onderzoekende professionals opleiden?


In de samenleving neemt het belang van kennis en innoverend vermogen toe. Om daaraan tegemoet te komen, is het noodzakelijk hoogwaardige professionals op te leiden. Professionals met een goed innoverend vermogen, die kunnen omgaan met de veranderende eisen die aan hen worden gesteld. De rol van praktijkgericht onderzoek in het hoger beroepsonderwijs moet daarom worden versterkt. Ook vraagt deze opdracht om meer masteropgeleide en gepromoveerde docenten, en om uitbreiding van de capaciteit van lectoraten.



2. Hoe zit het in het mbo?

Sinds het actieplan Focus op vakmanschap staat professionalisering hoog op de agenda van het mbo. Om het vakmanschap van studenten en de kwaliteit van het onderwijs te verhogen, moet stevig worden ingezet op de professionalisering van docenten. Docenten hebben immers een spilfunctie bij vernieuwing in het onderwijs. Bovenstaande aanbevelingen gelden dan ook evengoed voor het mbo. En op sommige fronten werkt het mbo al stevig aan die professionele doelstelling: in het bestuursakkoord mbo hebben minister en mbo-instellingen afspraken vastgelegd over het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs. Het Lerarenregister moet de bekwaamheid van docenten waarborgen en nascholing stimuleren. En ook het mbo ziet een toename van het aantal masterdocenten.



3. Hoe past het beroepenveld hierin?


Een optimale verbinding tussen onderwijs, onderzoek en beroepenveld kan alleen bestaan als hogescholen in de regio meer en sterkere strategische netwerken met de beroepspraktijk vormen en onderhouden, ook met kleine bedrijven. De raad adviseert om de huidige ‘centres of expertise’ nog enige tijd te blijven subsidiëren en andere vormen van samenwerking te stimuleren. In het mbo is er al langere tijd een intensievere samenwerking met het bedrijfsleven.



4. Wat is de rol van het onderwijs bij een leven lang leren?

Veertig procent van onze beroepsbevolking heeft een mbo-opleiding. De MBO Raad ziet het als een belangrijke opdracht van mbo-instellingen om deze beroepsbevolking te blijven scholen. Inmiddels heeft elke regio een leerwerkloket waarin ROC’s participeren. Hogescholen kunnen op het vlak van een leven lang leren een actievere bijdrage leveren, maar daarvoor zijn extra inspanningen nodig. Het scholingsaanbod voor werkenden en de deelname daaraan kunnen versterkt worden door beter gebruik te maken van de verbindingen tussen onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk. Ook versterking van leren op de werkplek verdient aandacht.



Professionalisering van docenten wordt dus alom gezien als een essentiële voorwaarde voor innovatief en kwalitatief goed onderwijs. En daarmee voor het innoverend vermogen van professionals in de dagelijkse beroepspraktijk.