Samen het bord volschrijven

Samen

het bord vol schrijven

 
••••••••••

Tandje erbij graag!

Innovatie moet van onderaf komen. Dat is de overtuiging én ervaring van Frans de Vijlder, lector Goed Bestuur en Innovatiedynamiek in Maatschappelijke Organisaties bij de HAN. De rol van de overheid is vaak te bepalend, wat de resultaten niet ten goede komt.

Niemand zal zich verzetten tegen een overheid die innovatie in het onderwijs wil stimuleren, bijvoorbeeld door het verstrekken van subsidies. Toch schuilt in deze aanpak een gevaar, weet Frans de Vijlder. ‘De overheid denkt soms iets te gemakkelijk dat met een subsidiepotje innovatie vanzelf wel op gang komt.’

‘Subsidie moet het middel zijn,  niet het doel’

‘Andersom zie je dat het binnenhalen van die subsidie voor onderwijsinstellingen een doel op zich wordt, in plaats van een middel. De criteria daarvoor zijn dan opeens leidend en het binnenhalen van een subsidie wordt als een prestatie ervaren. Scholen kijken niet langer naar wat echt nodig of gewenst is. Het gevolg: als de subsidiestroom opdroogt, valt de innovatie stil omdat er nooit een urgente behoefte is geweest bij de onderwijsinstelling.’

Ruimte claimen
De Vijlder pleit voor innovatie van onderop, gedragen door degenen die het moeten uitvoeren. Zover is het nog niet in het onderwijsveld. Het vergt volgens De Vijlder een andere mindset. Onderwijsprofessionals moeten eerst meer ‘ondernemendheid’ en zelfsturend vermogen ontwikkelen voordat ze zelf daadwerkelijk ruimte voor innovatie kunnen claimen.

‘Binnenhalen van subsidie is nog te vaak een doel op zich’

Als lector is De Vijlder aanjager van dit proces. ‘Van mij mag er nog wel een tandje bij. Tegelijkertijd begrijp ik de “weerstand”. Innovatie haalt mensen uit hun comfort zone. Ze moeten opeens aan andere eisen voldoen en de zekerheid van ingesleten routines loslaten. Dat is nogal wat. Dat moeten we goed begeleiden.’

Stevig gesprek
Innovatie is in de ogen van De Vijlder een continue proces. ‘Het is geen kwestie van even doorbijten en dan zijn we waar we wezen moeten. Als je echt wilt innoveren, moet je soms een stevig gesprek om bakens verzet te krijgen niet uit de weg gaan. Duurzame innovatie vraagt veel geduld. Dus ik loop beslist niet gefrustreerd rond omdat het allemaal te langzaam zou gaan. Sinds ik als lector zeven jaar geleden begon, zijn er flinke stappen gezet. Desalniettemin is de urgentie om verder te innoveren hoog.’

Kenniscirculatie
De Vijlder ziet veel heil in intensieve participatie van onderwijsinstellingen in het hele maatschappelijke domein. Reden? Innovatie werkt pas echt als kennis wordt gedeeld, als er kenniscirculatie ontstaat en er sprake is van co-creatie.

‘Innovatie haalt mensen uit hun comfort zone, begrijpelijk dat daar weerstand tegen is’

Waar in het onderwijs de ondernemendheid toeneemt, ziet hij ook bij andere maatschappelijke partners, zoals de gemeenten en zorgaanbieders waarmee de HAN samenwerkt, het inzicht en de interesse groeien. ‘Als hogeschool willen we als een zelfstandige kracht in netwerken maatschappelijke meerwaarde leveren. Daartoe moeten we actief optreden en met samenwerkingspartners tot resultaten en afspraken komen. De HAN wil de binding met de regio versterken. Dat is een voorwaarde voor innovatiegedreven kenniscirculatie. Zo leveren we actieve bijdragen aan de grote veranderingen in de jeugdzorg. Die samenwerking komt goed op gang, maar het is nog geen routine. We hebben nu het initiatief genomen om samen een agenda voor kennisinvesteringen op te stellen. Dat is dé manier.’

Frans de Vijlder geeft vier concrete aanwijzingen die innoveren tot een succes kunnen maken.
  • Houd altijd het doel voor ogen: wat is de urgente behoefte?
  • Ga een stevig gesprek niet uit de weg als je echt vooruit wilt komen.
  • Investeer in ondernemendheid, als onderdeel van professionalisering.
  • Participeer actief in het maatschappelijke domein: zorg dat je aan tafel zit.