Vijf sleutels voor succes

5

sleutels voor succes

 
••••••••••

De leraar terug naar school

Instrumenten voor innovatie

Welke factoren zijn van belang voor succesvol innoveren? Met deze vraag hield de kenniskring ‘succesvol innoveren’ – een van de HPBO-kenniskringen om de projecten in het Innovatiearrangement te ondersteunen – zich bezig. Onderzoeker José van den Berg vertelt over de vijf sleutels voor succesvol innoveren die deze kenniskring heeft opgeleverd.

‘De kenniskring werd voorgezeten door Jan Geurts (destijds lector Haagse Hogeschool)’, vertelt Van den Berg. ‘Ik participeerde als onderzoeker van het CINOP Expertisecentrum. We hebben met die kenniskring een instrument ontwikkeld, de vijf sleutels voor succesvol innoveren. Dat zijn: helder eigenaarschap, een inspirerend concept, een professionele aanpak, duidelijke resultaten en expliciet leren (zie kader).’

Monitorenonderzoek
Met dat instrument en het gedachtegoed over succesvol innoveren in de bijbehorende publicatie van Van den Berg en Geurts heeft een team onderzoekers onder leiding van Van den Berg gewerkt in verder onderzoek naar de projecten in het Innovatiearrangement. ‘We hebben die sleutels doorontwikkeld tot een instrument om de voortgang van de projecten te monitoren. De projecten konden zichzelf evalueren op basis van die vijf criteria en het instrument tevens gebruiken als format voor hun tussenrapportages. Ook hebben we op basis van dit instrument vragenlijsten ontwikkeld voor verschillende doelgroepen (studenten, docenten, projectleiders, managers en bedrijven), waarmee de projecten zelf onderzoek konden doen naar de voortgang onder alle betrokken partijen in het eigen project.’

Systematisch onderzoek doen naar opbrengsten van innovatie-inspanningen is nog niet gebruikelijk

De onderzoekers van CINOP gingen op basis van concept-tussenrapportages met de projecten in gesprek, als critical friend. Van den Berg: ‘We gingen bij de projecten langs, lazen hun plannen, hun tussenrapportages. Gaven feedback en zetten desgewenst via een elektronische enquête de vragenlijsten uit bij specifieke doelgroepen. Daarmee beschikten de projecten over onderzoeksgegevens waarmee zij de beweringen in hun tussenrapportages konden onderbouwen. Zo werden die rapportages kwalitatief beter, toetsbaar en meer onderling vergelijkbaar. De projecten schreven zelf hun tussenrapportages, als input voor een auditgesprek. Dit gesprek werd vervolgens gevoerd door de HPBO-auditcommissie, die de projecten beoordeelde aan de hand van diezelfde vijf sleutels.’

Integrale aanpak
Terugblikkend stelt Van den Berg dat de vijf sleutels een plek hebben gekregen in het denken over onderwijsinnovatie in het beroepsonderwijs. ‘Het is veel gewoner geworden om aan de voorkant van innovatieprojecten het gesprek aan te gaan over of er daadwerkelijk draagvlak en steun is voor het project (eigenaarschap), over de ambities (inspirerend concept), de haalbaarheid (professionele aanpak), de beoogde opbrengsten (duidelijke resultaten) en of die opbrengsten ook behaald worden (expliciet leren). Wat veel minder heeft gewerkt zijn de vragenlijsten die we hebben ontwikkeld voor specifieke doelgroepen. Daar hebben maar weinig projecten gebruik van gemaakt. Echt systematisch onderzoek doen of innovatie-inspanningen nou ook opleveren wat je er van verwachtte is (nog) geen cultuur in het onderwijs. Maar het zit hem ook in de instrumenten die je daarvoor inzet. Over de gesprekken met de onderzoekers in hun rol als critical friend, of met de auditcommissie, zijn de projecten over het algemeen veel positiever. Zulke formats bieden meer ruimte voor maatwerk en betekenisgeving dan gestandaardiseerde vragenlijsten.’
 

Succesvol innoveren
Met de vijf sleutels is een conceptueel kader en reflectie-instrument voor succesvol innoveren neergezet. Meer informatie over dit instrument kunt u lezen in de publicatie van José van den Berg en Jan Geurts, Leren van innoveren: vijf sleutels voor succes.

Succesvol innoveren
Met de vijf sleutels is een conceptueel kader en reflectie-instrument voor succesvol innoveren neergezet.

1. Helder eigenaarschap
Het project heeft hoge prioriteit in de instellingen; er zijn vaste afspraken over de rol en plaats van het project in het innovatiebeleid van de instellingen; de instellingen dragen de projectkosten grotendeels zelf.

2. Inspirerend concept
Een richtinggevende onderwijsvisie vormt de inspiratie voor het project; het project is in lijn met de instellingsvisie op leren en organiseren; het project inspireert en daagt betrokkenen uit tot het in praktijk brengen van de onderwijsvisie.

3. Professionele aanpak
De projectaanpak steunt op een interne kennisbasis over de thematiek; de projectaanpak voorziet in het actief opzoeken en toepassen van actuele externe expertkennis ter versterking van het eigen innovatieproces; de projectleiding van het project is samengesteld op basis van deskundigheid.

4. Duidelijke resultaten
Voor het project zijn kwantitatieve en kwalitatieve prestaties geformuleerd op het niveau van studenten en op het niveau van afnemers (bedrijven en instellingen); er zijn interne prestatieafspraken over de bijdrage van het project aan de innovatie van het onderwijs.

5. Expliciet leren
Reflectie op de voortgang en het leren maken deel uit van het project; opgedane kennis en kunde wordt op instellingsniveau opgeslagen en geborgd; er zijn afspraken hoe de transfer van opgedane kennis en kunde wordt verzorgd.